Yeni Sitemize Hoş Geldiniz...

ALiCiK KÖYÜ

Orf ve Adetlerimiz-2

GÜNSALIK ALMA
Düğün merasimi için koşuşturmaya başlayan oğlan tarafı, önce bir heyet göndermek suretiyle Günsalık Alma” adı altında düğün gününü kararlaştırır. Kısacası, oğluna gelin getirmeye çalışan baba, ter- su içerisinde kalır. Kız tarafına düğün günü için giden heyet. düğünün başlama gunünü bir takvime bağlar. Kız babası veya ileri gelenlerden biri tarafından  "(......Tamam Akraba.....   / ......Günü /Tarihinde Bağrağı Kaldır )” şeklinde düğün gününün tarihi belirlenir.
Bu esnada, yine düğün Için gerekli olan alacak-verecek konuları da tekrar gözden geçirilir. Bilhassa, düğün yemeği için saçı göndenur. Ayrıca, bir torba çay şekeri başta olmak üzere, gerekli olan diğer gıda maddeleri de gönderilir. Yine son zamanlarda bu yemek. yanı kız tarafında ikram edilen yemek adeti de kaldırılmıştır. Buna sebep ısa, ulaşım imkanlarının mevcudiyeti ve kız tarafında bir gece yatma adetının kaldırılmış olmasıdır.
Artık düğün gününün kesinlik kazanmış olduğundan, "Gelin kız" akraba ve komşular tarafından evlere davet edilir.

BAYRAK KALDIRMA
Düğün gününün kararlaştırılmasının ardından en az bir ay veya onbeş gün önceden düğün okuyuntusu (=okuntu) dağıtılır. Bütün dost ve akrabalar uzak-yakın farkı gözetmeksizin, hatta civar köyler dahi davet edilir. Bu okuntu, son yıllarda Davetiye şekline dönüşmüş durumdadır.
 Düğün gününün başlamasından bir önceki akşam “Oğlanm Evinde" ’ komşular toplanır. Bu toplantıda düğünün yarın başlayacağı mesajı verilir ve düğün işlerini yürütmek üzere sözü dinlenen ve ağzı laf yapan bir veya iki kişi "Düğün Kahyası” seçilir. Daha önceden belirlenen, davul-zurna ekibi de bu kahyalardan sorulur. Yani, çalgıcılara yeme-içme ve barınması konusunda yardımcı olur
Ertesi gün, yine komşular Bayrak Kaldırma adetini gerçekleştirmek üzere tekrar davet edilir. Bu topluluk eşliğinde, daha öncede hazırlanan, uzun bir ağaç parçasına asılan Ay-Yıldızlı Türk Bayrağıyla dualar eşliğinde dikılir. Hemen akabinde, gençler ve orta yaşlılar tarafından halaylar çekilir.Artık, tam anlamıyla düğün başlamış demektir.


Bayrak kaldırma işlemini takib eden ilk gün, gece vakti, kız tarafına birikilir. Bu toplantıda eğlencelerin ardından sıra, gelin adayı ve yakınlarını ağlatmaya gelmiştir. Derken "Ana Kınası Yakma” adetı yerine getirilir. Ayrıca, bazı köylerde ise, düğünün ikinci günü de Oğlan tarafından gelenlerce, ikinci bir kına yakma işlemi daha gerçekleştirilir.
Düğünün ikinci günü bazı yörelerde "Okuntu Toplanma” adıyla, davetliler toplanır. Gelin inme gününde, düğüne katılamayacak olan davetliler "Okuyuntusunu (=töre)" vererek, düğüne katkıda bulunur. ALLAH Hayırlara Eylesin En Kötü Gününüz böyle olsun diyerek, düğünden ayrılır.

  Düğünün ikinci günü gelin adayı, her hangi bir müsait eve görülerek sabah erken saatlerde "Gelin Hamamı" adeti gerçekleştinlir.Burada toplanılacağı, genç kızlara haber venlir. Katılımcılar, gönüllence eğlenir ve çerez yerler.
Ardından, oğlan tarafından gelen yengelerce (=Kınacı Ekibi)  “Gelin Kınası yakarlar, Bu adete “Başövme’ adı da verilir. Başövücü kadın öne geçer, arkasına gelin adayı ve diğer kadın-kızlar durur. Göz yaşlarıyla şu mısralar dökülür ağızdan:

Çattılar Ocak Taşını
Kurdular Düğün Aşını
Öğdüler Kızın Başını
                
              Kız Anam Kınan Kutlu Olsun
               Kutnu Ashabın Mübarek Olsun

 Atladı Geçti Eşiği
Sofrada Kaldı Kaşığı
Büyük Evin Yakışığı

                Kız Anam Kınan Kutlu Olsun
                Kutnu Ashabın Mübarek Olsun

Elimi Soktum Istara
Elimi Kesti Ustura
Mevlam Şirin Göstere

                 Kız Anam Kınan Kutlu Olsun
                 Kutnu Ashabın Mübarek Olsun

Hani Bu Kızın Anası
Kağıt İçinde Kınası
Elinde Mumlar Yanası

              Kız Anam Kınan Kutlu Olsun
              Kutnu Ashabın Mübarek Olsun

Karakuş Döner Havada
Ciğer Kaynar Tavada
Birdaha Yokmuysu Yuvada

                 Kız Anam Kınan Kutlu Olsun
                 Kutnu Ashabın Mübarek Olsun

Zeytin Bahçesinde Zeytin Ağacı
Dökülür Yaprağı Kalır Siğeci
Anamdan Ayrıldım Nedir İlacı
 
             Kız Anam Kınan Kutlu Olsun
             Kutnu Ashabın Mübarek Olsun


Davul-zurna ekibi eşliğinde düğün süresince başta: trakya. demiraga, ağırlama, gelin, kamalı, Ankara, Narey, Kartal halayları çekilir. Geceleri de yine düğün evlerinde çeşitli ortaoyunları (seyirlik halk oyunu) oynanır. Özellikle, davul-zurna ekibi eşliğinde oynanan Ağırlama” oyunu esnasında:


Hey Huvarda Huvarda
Aynam Kaldı Duvarda
Vur Davulcu Davula
Sevdiğim Kız Pınarda

Atalım mı?...  Atalım 
Nereye?
Arabanın Tekerine
Kızların Bekarına 

Atalım mı? ... Atalım
Nereye?
Ağ Dağın Ağzınada
Kızların Boğazına

Ahlatın Başındayım
Onaltı Yaşındayım
Kınamayın Ahbaplar
Bir Sevda Peşindeyim...

Şeklinde Mısralar Dile Getirilir...


   1960’lı yıllara kadar, düğün törenlenne Güreş Müsabakaları” da ilave edilir, hatta vazgeçilmez proğram addedilir ve çevredeki pehlivanlar özel olarak davet edilirdı. Harmanlarda gerçekleştirilen kara- kucak güreşlerinin. bazen bir gün sürdüğü de olurdu. Dereceye giren güreşçilere ise, oğlan tarafından çeşitli ödüller verilirdi,
Düğünün son günü, yani gelin almaya gidilecegi gün, sabah erkenden kalkan davul-zurna ekibi, dertlı bir uzun hava çalarak. düğünün en duygulu bölümünü ifa eder. Bu dertli ezgiyı duyan kız anası, yıllardır büyüttüğü yavrusundan ayrılacağını yüreğınde hıssederken, gözlerinden de yaş eksik olmaz.

GELİN ALMA
 
Oğlan Tarafının Kız Tarafına İntikaliyle Birlikte "Gelin Alma" faslı başlar.Erkek Tarafının Geldiğini Gören Kız Tarafı Köy Dışında Düğün Alayını "Düğüncü" Karşılar.ve Karşılılı Sorular Yöneltilirdi...

Taptığın Tapı
Yaptığın Yapı
12 Bahçe, 52 Kapı
Eşiğini Bekleyen İki Kurt Nedir?

       Cevapları"
       Taptığın Tapı  (ALLAH)
       Yaptığın Yapı   (KABE)
       12 Bahçe, 52 Kapı (12 AY - 52 HAFTA)
       Eşiğini Bekleyen İki Kurt Nedir?
(İKİ BAYRAM)

 
Bazende

Bir Nedir? Beş Nedir?
Sınırdaki Taş Nedir?

      Cevapları:
      Bir Nedir?  (ALLAH)
      Beş Nedir?  ( İSLAMIN ŞARTI)
      Sınırdaki Taş Nedir?
(KABE)


Şeklinde basit sorular sorulur doğru cevap alınamadığı takdirde, düğüncülere yarenlik mahiyetinde eziyetler verilirdi. Bu adetler, tamamıyla terkedilmiştir.
Daha sonra, kadınlar grubuna sıra gelir ve düğüncülerin (=Yenge) geldiğini görenler, düğünevi’nin kapısını kilitler ve gelen taraftan, "Kapı Açılmıyor” adı altında Kilit Parası” alınır. Daha sonra, şayet, düğüncülere yemek ikramı yok ise, hemen çaylar içilir ve çeyiz yazımına geçilir. F3ilirkişiler huzurunda liste halinde yazılan çeyiz karşılıklı atılan imzaların ardından arabaya yüklenir, Bu esnada, gelin adayının yakını tarafından “Sandık Kalkmıyor” adeti adı altında bahşiş istenir.

Daha sonra, gelin alma için, düğünevi’ne gidilir. Düğüncüleri gören kız yakınları, özellikle kız annesi, ciğer paresinden ayrılacağını yüreğinde hisseder. Kına gecesi’ncie akıttığı göz yaşları yetmezcesine, yavrusuna sarılır bir daha sarılır;

Aşağıdan Gelir Ferman                                     
Kalmadı Dizde Derman
Yavrum Canım Sana Kurban

                              Giydiği Temelli Yeşil
                              Dola Kollarını Boynumdan Aşır
                              Talihsiz Ananıda Yavrum
                              Ara Sıra Aklına Düşür
                 

Annesinin göz yaşlarırıa boğulan gelin de, “Hem ağlarım Hem Giderim” dese de. yine de içtenlikle ağlıayarak, göz yaşlarına boğulur. Dudaklarından bir bir döker;


Kapımızın Önü İğde
İğdeninde Dalı Yerde
Ne Kötü Kadermiş Anam
Her Birmiz Ayrı Yerde

Çiğ Yumurta Soyulurmu
Gökte Yıldız Sayılırmı
Gurbetteki Kızında Anam
Hiç Hatırı Saylır mı?

Akdeniz Karadeniz
Vurgun Olur Sarı Beniz
Söyle Kurbanım Anam
Şu Gurbet de Bizim Ne miz?


Bu Söylenen Diyeşetler (Ağıt) Yerel İfadeyle Bir Evin Tek Kızı OLup Akraba Dışına Gelin Gidiyorsa Bir Başka Anlam Taşır.Gelin Giden Kız İse Bu Durumu Anne ve Babasına Seslenerek  Şu Dörtlükle Dile Getirir.


Yokmuydu Ana Yokmuydu
Bir Kızda Size Çok muydu
Emmim Dayım İçinde de
Hiç Mehellim Yok muydu?

Harmanlarda Malama
Selam Söyleyin Babama
Sanki Kızı Çokmuş Gibi
Attı Beni Yabana.

Yahut Henüz Küçük  Diyecek Yaşta  İken "Ana Ocağından" Ayrılan Gelin Bu Kez Şöyle Söyler...

Yük Üstünde Ala Yılan
Hopla Gel Koluma Dolan
Benim Gibi Varmı Acep
Onbeş Yaşında Gelin Olan

 
Uzakta bulunması nedeniyle, kardeşlerinin düğününe iştirak etmediğini gören gelin, daha sonra ağlamasının teselli vermeyeceğini dile getirerek şu sitemde bulunur:

Sökme Gardaş Saçını Sökme
Söküp de Dalına Dökme
Benim Gönlüm Sana Küstü
Ağlayıpta Gönlümü Etme


Daha sonra, gelin hazırlıkları tamamlandıktan sonra “Kuşak Bağlanmıyor” adıyla alınan bahşişin ardından dualar eşliğinde baba ocağı’ndan alınan gelin hanım, gelin arabasına bindirilir. Bu esnada salavat ve tekbirler okunur. Artık, kız tarafına veda etme zamanı gelmiştir ve toplu halde vedalaşarak, oğlan tarafına hareket edilir.
Oğlan tarafında ise, arkadaşları tarafından kendisine tahsis edilen evde bekleyen damat adayı, tıraş olur ve banyo yaptırılır. Ayrıca, damat adayına refakat etmesi için bir de “Sağdıç” seçilir. Seçilen bu sağdıç’ın görevi ise, damatın gerdeğe girmesiyle sona erer. Düğüncülerin oğlan tarafına gelmekte olduğunu görcn gençler asılı bulunan “Türk Bayrağı” nı indirip, damattan bahşiş almak için, yarışa girişirler. Sonunda bayrağı elde eden bir kişi, akşam damat adayından bahşişini alır.
Artık, gelin inme aşamasına gelinmiştir ve “Yol Çağırttırma” Adetine geçilir. Bu adete değişik bir ifade ile “Töre Takma” da denilir. Düğün kahyası yüksek sesle “ Kaynanasından Damızlık İnek  Kayınbabasından Camız  ... gayrimenkul diye anons eder bu esnada da davulcu, davula ‘güm’ diye vurur. Düğüne katılanların bu adeti de gerçekleştirmesinden sonra, gelin adayı, arabadan iner. Yine bu esnada kaynana (Kayınvalide) ile kayınbaba da oyuna iştirak eder. Derken, damat adayı. “Çerez Atma" adetini gerçekleştirir.
Yeni yuvasına ilk adımını atan gelin adayı. kapıya yağ sürer; küp kırar, kapıya çivi çakar. Bütün bu yapılanların amacı, yeni yuva ve ailesine uyum sağlaması temennisine yöneliktir,

DAMAT KINASI YAKMA
Düğün merasiminin sona ermesiyle birlikte ortalıklarda gözümeyen damat adayı. kendisine tahsis edilen evde yatsı vaktine kadar bekler. Tabii ki, gençler yalnız bırakmazlar ve çeşitli oyunlar da oynanır. Yatsı namazının ardından köy imamı veya bir başka bilirkişi tarafından “Damar Kınasıi Yakmak” üzere toplanılır. Kına ile birlikte gençlere dağıtılacak olan hediyeler hazırlanır “Buyurun Gençler Arkadaşlar Gelin Damat Kınası Yakalım" diye üç defa anons edilir. Hep birden “ALLAH Hayırlı Uğurlu Eylesin” diye karşılık verilir ve kına yakılır. Bu adetin de tamamlanmasıyla çerezler yenilir ve artık, damat adayı zifafa girmek üzere buradan ayrılır. Fakat, gençler damatı yalnız salıvermez1er, salavat ve dua eşliğinde köy içerisinde gezdirirler. Asıl, amaç, damal adayına unutulmaz bir dayak atmaktır. Çabuk ve dikkatli davranan damat adayı. yumruklarla tanışmadan gerdeğe girer. Aksi halde ise. arkadaşlarının yumruklarıyla tanışmaktan başka çaresi yoktur.
Zifafa (gerdeğe> giren damat, hayat arkadaşına hoş geldin eder. Ancak, gelin hanım da “Yüz Görümlüğü" adıyla bahşiş almayı da unutmaz. Daha sonra, gelin hanımın Baba Evinden getirdiği yiyecekler yenilir. Müteakiben. ikişer rokat nafile namaz kılarlar. Bu. bir nevi, şükür namazıdır. İlk günde kılıbık olmayıp, Kazak erkek olduğunu ifade etmek isteyen damat, pijamasına dikili olan çorahını çıkarmasını gelinden ister. Çorabı ilk hamlede çıkartamayan gelme karşı sert bakışlarda güya, azar vurur ve böylece sert bir erkek olduğu imajını verirdi. Ancak, bu adet de, zamanla unutulur olmuştur. Sabah erkenden kalkan, yeni eşler, birlikte, aile büyüklerinin ellerini üperler. Bu. bir nevi teşekkür mahiyetindedir. Bu adet de tarihe karışrnıştır.

Birkaç gün sonra ise. komşu kadınlar davet edilerek, “Kakül Kesme" adeti yapılır. Yine burada. gelinin kğküllerini kesen kadın. “Makas  kesmiyor adıyla bahşiş alır. Kakülleri kesilen gelin, evin içerisine buğday serpildikten sonra, mevcut topluluğun elini öper, çerezler yenilir ve ardından çerezi dağıtan kadın tarafından tepsi marifetiyle harçlık ve hediye toplanılır. Gelin odası’nın gezilmesiyle kadınlar top luluğu evlerine dağılır.
Takip eden bir hafta veya daha uzun bir süre sonra, gelin ile damat, birlikle kız tarafına giderek, "El Öpme” adetini gerçekleştirirler. Bu esnada da, kayınbaba tarafından, yeni damata canlı hayvan veya ev eşyası gibi bahşişlerde bulunulur.






Bu sayfa hakkında yorum ekle:
İsminiz:
E-mail adresiniz:
Mesajın:

Bugün 23 ziyaretçi (129 klik) kişi burdaydı!


=> Sen de ücretsiz bir internet sitesi kurmak ister misin? O zaman burayı tıkla! <=